રાજકોટ જિલ્લા પંચાયતનો મોટો નિર્ણય: શાળાની 100 મીટરની હદમાં તમાકુ વેચાણ પર પ્રતિબંધ, ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહી

રાજકોટ જિલ્લા પંચાયતે શાળા કેમ્પસની 100 મીટરની આસપાસ તમાકુ ઉત્પાદનોના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. COTPA-2003 અંતર્ગત શિક્ષકો અને આચાર્યોને કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર, જાણો વિગતવાર.

રાજકોટ – તા. 7 માર્ચ 2026: રાજકોટ જિલ્લા પંચાયતના શિક્ષણ વિભાગે વિદ્યાર્થીઓના સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. જિલ્લા પંચાયત દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા પરિપત્રમાં તમામ સરકારી અને ગ્રાન્ટેડ શાળાઓની 100 મીટરની હદમાં તમાકુ ઉત્પાદનોના વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણય Cigarettes and Other Tobacco Products Act (COTPA) 2003ના અમલીકરણ હેઠળ લેવામાં આવ્યો છે.

પરિપત્રમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ઘણી વખત શાળા કેમ્પસની નજીકની દુકાનોમાં તમાકુની બનાવટોનું વેચાણ થતું હોય છે, જેના કારણે વિદ્યાર્થીઓ સરળતાથી આ ઉત્પાદનોના સંપર્કમાં આવી જાય છે. ક્યારેક પરિવારના વડીલો દ્વારા પણ બાળકોને આવા ઉત્પાદનો ખરીદી લાવવા કહેવામાં આવે છે, જેની વિદ્યાર્થીઓના માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર થાય છે.

COTPA-2003 હેઠળ મુખ્ય જોગવાઈઓ

આ અધિનિયમ હેઠળ શાળાઓ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં તમાકુ નિયંત્રણ અંગે નીચે મુજબની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે:

જોગવાઈ	વિગત
કલમ-6(એ)	18 વર્ષથી ઓછી વયના વ્યક્તિઓને તમાકુ ઉત્પાદનોનું વેચાણ અને ખરીદી બંને પર પ્રતિબંધ.
કલમ-6(બી)	કોઈપણ શૈક્ષણિક સંસ્થાની 100 મીટરની પરિધિમાં તમાકુ ઉત્પાદનોના વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ.
અધિકૃત અમલીકરણ	શાળાના આચાર્યો અને શિક્ષકોને આ જોગવાઈના ઉલ્લંઘન સામે દંડ વસૂલવા અને કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર.

શિક્ષકો અને સરપંચોની જવાબદારી

જિલ્લા પંચાયતે સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યો છે કે ગ્રામ પંચાયત વિસ્તારની તમામ શાળાઓની આસપાસ તમાકુ ઉત્પાદનો વેચતી કોઈ દુકાન કાર્યરત ન રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાની જવાબદારી સંબંધિત શાળાના આચાર્ય અને ગ્રામ પંચાયતના સરપંચની રહેશે.

ઉલ્લંઘન બદલ શું કાર્યવાહી?

પરિપત્રમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો આકસ્મિક મુલાકાત દરમિયાન કોઈ શાળાની 100 મીટરની હદમાં તમાકુ વેચાણ જોવા મળશે અથવા COTPA એક્ટનો ભંગ થતો જોવા મળશે તો તે શાળાના મુખ્ય શિક્ષક/આચાર્ય તેમજ સંબંધિત સરપંચ સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

આ નિર્ણયને આવકારતાં સ્થાનિક શિક્ષણવિદોએ જણાવ્યું હતું કે આ પગલાથી વિદ્યાર્થીઓમાં તમાકુની દુષ્ટ આદતો ઘટાડવામાં મદદ મળશે અને શાળા કેમ્પસનું વાતાવરણ સ્વચ્છ અને સ્વસ્થ બનશે.

FAQ